'Knuffelhond' Ollie op de koffie

Leonberger hond haalt ouderen op Vrederust uit hun isolement.

door René Burger

foto's: Tonny Presser/het fotoburo

12 apr 2008, HALSTEREN - Ollie is nog maar tien maanden oud.

Hij is al indrukwekkend groot, deze Leonberger pup, maar zo zacht als een konijntje.
Vrolijk, vriendelijk en dol op koekjes. Geen wonder dat ze hem graag zien komen, de bewoners van De Lake op Vrederust. En het genoegen is geheel wederzijds.

Aanvankelijk hangt er op deze woensdagmorgen een vredige stilte in de activiteitenruimte van De Lake.
Zo'n twintig ouderen zitten aan tafel, de helft van hen zit te knikkebollen. Een man zit ineengedoken achter een dambord. Hij lijkt in slaap gevallen, maar veert dan plots op om een paar zetten tegen zichzelf te spelen. Dan dommelt hij weer in.

Om tien uur komt Ollie binnen, met zijn bazin Monique Bouten van hondenschool High Five.
Opwinding in de zaal: "Hé, daar is Ollie weer!" Prompt staat een man op om een grote bak water te halen.
"Wacht nog maar even, meneer Simons", roept activiteitenbegeleidster Marion. Maar hij is niet meer te houden, loopt de zaal uit en komt terug met een gevulde waterbak. Bij het neerzetten gutst het water over de rand. Ondanks dit waterballet is Marion tevreden: meneer Simons laat zien wat ze met Ollie willen bereiken. Dat bewoners weer in actie komen, uit hun gedachtenwereld komen, naar het hier en nu. En dat ze weer gaan praten. Want een gesprek voeren, dat is vaak moeilijk voor deze groep ouderen. De Lake is een woonvoorziening van GGZ WNB, pal naast het hertenkamp op landgoed Vrederust. Er wonen 48 ouderen met uiteenlopende psychiatrische achtergronden.

Een lieve, grote lobbes. Al is 'ie nog een pup, tien maanden nog maar,
Leonberger Ollie weet echt wel hoe hij de harten van de ouderen op De Lake moet stelen.

Wat ze gemeen hebben, is dat ze niet meer thuis of in een verpleeghuis kunnen verblijven.
Neem meneer De Groot. Op het oog een vriendelijke, goedgemutste oude man. "Maar thuis wonen ging niet meer, door zijn psychiatrische problemen", zegt activiteitenbegeleidster Martine. Vanochtend is hij echter in zijn element.
Hij is gek op de hond en de hond op hem. Dat laatste heeft veel te maken met zijn schoenzolen, die Ollie gretig aflikt. "Meneer De Groot voert de dieren op het hertenkamp", verklaart Monique. "Er blijven allerlei geuren aan zijn schoenen hangen. Ollie is daar gek op."

Meneer Vogelaars is dol op Ollie.

De bewoners weten hoe de ochtend verloopt. Monique en Ollie beginnen met een begroetingsronde.
Wie wil, mag Ollie een koekje geven en sommigen laten lachend hun vingers aflikken. Ook meneer Vissers – zittend in een rolstoel – wil Ollie graag aaien. Maar hij kan de hond zelf niet roepen, kan geen woorden meer vinden.
Daardoor is hij soms agressief. Maar als Ollie bij hem komt, klaart hij op. Vol overgave aait hij Ollies kop, terwijl opgewonden klanken uit zijn keel komen. "Je ziet dat het veel met hem doet", zegt Martine. Aan de andere kant van de zaal kijkt mevrouw De Jong stralend toe. Ze heeft Ollie al diverse koekjes mogen geven. "O, ik kijk hier altijd zo naar uit, het is zo'n geweldig lieve hond."

Het is drukker dan normaal in de activiteitenruimte. Sommige bewoners zijn speciaal voor Ollie gekomen. Ook mevrouw Van Dalen, die na een half uur de zaal binnenstormt, komt voor de hond. "Kom eens hier, lieverd." Ze grijpt Ollie vast, knijpt hem bijna fijn. Ollie blijft rustig en bewijst zo dat hij weet wat er van een knuffelhond verwacht wordt. Monique Bouten: "Het is voor honden helemaal niet vanzelfsprekend dat zij genieten van dit soort goedbedoelde knuffels. Maar Ollie heb ik van pup af aan hierin begeleid."

Ondertussen kijken de activiteitenbegeleiders goedkeurend toe hoe mevrouw Van Dalen de hond blijft knuffelen. Martine: "Prachtig om te zien: het is de eerste keer dat zij hier in de zaal komt. Zo zie je hoe Ollie drempels verlaagt. En wat ook mooi is: hij levert volop gespreksstof. Al is het maar omdat veel mensen zelf vroeger een hond hebben gehad." Niet alle bewoners reageren overigens enthousiast op Ollie. "Sommige ouderen vinden het een beetje eng", vertelt Martine. "Maar ze vinden het toch fijn om erbij te zijn: de sfeer wordt vrolijker als Ollie er is." Een keer of acht is Ollie nu op de koffie geweest. Eens per twee weken, op woensdagmorgen. Het idee is ontstaan op Dierendag, toen personeelsleden hun huisdier meenamen naar De Lake. Marion: "De reacties waren zó positief. Een collega legde vervolgens contact met Monique Bouten, die hier in Halsteren een hondenschool heeft." Het begon als een experiment, maar Ollies proeftijd is al voorbij, zo tevreden zijn de activiteitenbegeleiders over de resultaten. Sommige bewoners hebben de afgelopen maanden hun schroom overwonnen. Ook mevrouw Claesen. Nog steeds lijkt ze een beetje timide als Ollie haar handen likt. Maar ze lacht voorzichtig. "Ze vindt het geweldig", verzekert Martine. "Ze heeft zelfs een foto van Ollie boven haar bed!" Als het elf uur is, neemt Ollie afscheid. "Zo", zegt Monique. "Nu mag hij eerst een modderbad nemen in De Melanen. Dat heeft hij wel verdiend."

- De namen van de patiënten zijn om privacyredenen gefingeerd -

Dieren worden de laatste jaren steeds vaker ingezet in zorginstellingen. In de vakliteratuur spreekt men van AAT (Animal Assistent Therapy) of AAA (Animal Assistant Activities).
Niet alleen met honden zijn goede ervaringen opgedaan, ook met paarden, varkens en dolfijnen. Uit onderzoek blijkt dat dieren een heilzame werking hebben op mensen in zorginstellingen.
Belangrijke effecten: lagere hartslag, lagere bloeddruk, gevoelens van veiligheid, troost en warmte. En velen worden actiever als ze in contact komen met een dier.